ტელესკოპები

ტელესკოპები

ტელესკოპი არის ინსტრუმენტი, რომელიც გამოიყენება შორს მყოფი ობიექტების სანახავად. ტელესკოპებს ხშირად იყენებენ ხედვის სანახავად პლანეტები და ვარსკვლავები . ზოგიერთი იგივე ოპტიკური ტექნოლოგია, რომელიც ტელესკოპებში გამოიყენება, ასევე გამოიყენება ბინოკლებისა და კამერების დასამზადებლად.



ტელესკოპების მნიშვნელოვანი თვისებები

ტელესკოპის ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისებაა:
  1. სინათლის შეგროვების უნარი - რაც უფრო უკეთ შეუძლია ტელესკოპს შუქის შეგროვება, მით უკეთესად ნახავთ შორს მდებარე ვარსკვლავებს და ღამის ცაზე მკრთალ საგნებს. ეს მახასიათებელი ჩვეულებრივ განისაზღვრება ტელესკოპის დიაფრაგმის ზომით. რაც უფრო დიდია დიაფრაგმა, მით მეტი შუქის შეგროვება შეუძლია ტელესკოპს.
  2. გადიდება - ტელესკოპის გადიდება აღწერს, თუ რამდენად დიდია ტელესკოპის საშუალებით ობიექტების გამოჩენა.
ობიექტივები და სარკეები

ტელესკოპების ორი ძირითადი ტიპი არსებობს. ერთი ტიპი იყენებს ლინზებს სურათის გასადიდებლად. ტელესკოპებს, რომლებიც იყენებენ ლინზებს, რეფრაქციულ ტელესკოპებს უწოდებენ. სხვა ტიპი იყენებს სარკეებს გამოსახულების სინათლის ფოკუსირებისთვის. ამ ტელესკოპებს ამრეკლავი ტელესკოპები ეწოდება.

გარდატეხის ტელესკოპები



გარდამტეხი ტელესკოპები იყენებენ ლინზებს სინათლის კონკრეტულ ფოკუსზე გადასასვლელად, რათა ობიექტი გადიდდეს მნახველისთვის. აქ შეგიძლიათ წასვლა, რომ მეტი გაიგოთ სინათლის რეფრაქცია ლინზების გამოყენებით .

ძირითადი გადამწყვეტი ტელესკოპი აქვს ორი ლინზა. პირველ ობიექტივს ობიექტური ობიექტივი ეწოდება. ეს ობიექტივი არის ამოზნექილი ობიექტივი, რომელიც შემოდის სინათლის სხივებს ტელესკოპის ფოკუსურ წერტილამდე. მეორე ობიექტივს ეწოდება eyepiece. ეს ობიექტივი შუქს იღებს ფოკუსური წერტილიდან და ავრცელებს მას თქვენი თვალის ბადურაზე. ეს ობიექტს ბევრად ახლოსაა, ვიდრე სინამდვილეშია.

ტელესკოპების ამსახველი

ამრეკლი ტელესკოპები იყენებენ სარკეს ობიექტივების ნაცვლად სინათლის ფოკუსირებისთვის. ჩაზნექილი სარკე გამოიყენება შუქის შესაგროვებლად და მის კერაზე ასასვლელად. იმისათვის, რომ ტელესკოპიდან შუქი გამოვიდეს, კიდევ ერთი სარკის საშუალებით ხდება სინათლის მიმავალი სათვალე. ამსახველი ტელესკოპების სხვადასხვა დიზაინი არსებობს, მაგრამ ისააკ ნიუტონის ორიგინალური დიზაინი დღესაც პოპულარულია.


ნიუტონის ამრეკლი ტელესკოპის მაგალითი
ტელესკოპის ისტორია

პირველი ტელესკოპი გამოიგონეს ჰოლანდიელი ობიექტივის მწარმოებლის ჰანს ლიპერსეის მიერ 1608 წელს გამოგონილი რეფრაქტორი. გალილეო შეიტანა გარკვეული გაუმჯობესებები და პირველად გამოიყენა ტელესკოპი ასტრონომია . ცეცხლგამძლე მოწყობილობა კიდევ უფრო გაუმჯობესდა ასტრონომმა იოჰანეს კეპლერმა 1611 წელს. კეპლერმა გამოიყენა ამოზნექილი ობიექტივი თვალის მიდამოში. მიუხედავად იმისა, რომ ამან გამოსახულება თავდაყირა აჩვენა, ამან გააუმჯობესა ტელესკოპის გამოყენებადობა.

1600-იანი წლების ბოლოს ისააკ ნიუტონმა დაამუშავა ამრეკლი ტელესკოპი. ნინტონს ობიექტივების ნაცვლად სარკეების გამოყენებით შეეძლო დაეწყო გაუმჯობესებული ტელესკოპი, რომელიც არ განიცდიდა რეფრაქტორთან დაკავშირებულ ზოგიერთ საკითხს, როგორიცაა ქრომატული გადახრა.

ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი

დღეს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ტელესკოპია ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი. ეს ტელესკოპი დედამიწის გარშემო ორბიტაზე 1990 წელს კოსმოსურმა ხომალდმა მიიღო. დედამიწის ატმოსფეროს გარეთ ყოფნა საშუალებას აძლევს ჰაბლს დაათვალიეროს გარე სამყარო ფონური შუქის გარეშე. ამან საშუალება მისცა შორეულ ვარსკვლავებს საოცარი სურათები გადაეღო და გალაქტიკები .

ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი დედამიწის თავზე
ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი
იყო პირველი კოსმოსური ტელესკოპი.
წყარო: NASA.
მხიარული ფაქტები ტელესკოპების შესახებ
  • ჰაბლის ტელესკოპის მემკვიდრეა ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი. დაგეგმილია მისი ამოქმედება 2021 წელს.
  • პირველ ტელესკოპებს იყენებდნენ საზღვაო ვაჭრები და სამხედროები.
  • ობსერვატორიების უმეტესობა მთის მწვერვალებზეა აგებული, სადაც ჰაერი უფრო თხელი და სუფთაა.
  • დღეს ბევრი ასტრონომი მუშაობს ფაქტობრივი ტელესკოპისგან დისტანციურად. ისინი აკონტროლებენ ტელესკოპს კომპიუტერების გამოყენებით ინტერნეტით.
  • მსოფლიოში ყველაზე დიდი გარდატეხის ტელესკოპი მდებარეობს ვისკონსინის იერკის ობსერვატორიაში.